آغاز گرده‌افشانی دستی در نخلستان‌های طرود

به گزارش در خبرگزاری تسنیم در شاهرود،در میانه روزهای نخست بهار، نخلستان‌های طرود شاهرود بار دیگر صحنه یکی از مهم‌ترین عملیات‌های فصلی کشاورزی شدند؛ عملیاتی که هر ساله با آغاز آن، امید به باردهی نخل‌ها و افزایش محصول خرما در این منطقه تقویت می‌شود.

گرده‌افشانی خرما؛ آغاز حساس‌ترین مرحله تولید در نخلستان‌ها 

گرده‌افشانی دستی خرما در این نخلستان‌ها، نه‌فقط یک کار باغی، بلکه بخشی از چرخه حیاتی تولید در یکی از مناطق خرماخیز استان سمنان به شمار می‌رود.

طرود، به عنوان یکی از روستاهای کویری شهرستان شاهرود، در دل اقلیمی گرم و خشک قرار دارد و به دلیل برخورداری از نخلستان‌ها، باغ‌های انار و انجیر، در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در کشاورزی منطقه پیدا کرده است.

این روستا که در 130 کیلومتری جنوب شاهرود واقع شده، با وجود محدودیت‌های اقلیمی، همچنان یکی از نقاط فعال در تولید خرما در شرق کشور محسوب می‌شود.

بر اساس اطلاعات موجود، سطح نخلستان‌های طرود حدود 100 هکتار است که از این میزان، 78 هکتار بارور و دارای توان تولید محصول هستند.

 همین گستره هرچند محدود، اما برای اقتصاد محلی اهمیت قابل توجهی دارد؛ زیرا خرما در بسیاری از خانوارهای منطقه، از یک محصول کشاورزی صرف فراتر رفته و به منبع مستقیم درآمد و اشتغال تبدیل شده است.

درخت خرما از جمله گونه‌هایی است که برای باردهی مطلوب به گرده‌افشانی دقیق و به‌موقع نیاز دارد.

 در اغلب نخلستان‌های ایران، این فرایند همچنان به روش دستی انجام می‌شود؛ روشی که به گفته کارشناسان، اگر در زمان مناسب و با مهارت کافی صورت گیرد، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش عملکرد نهایی داشته باشد.

 به همین دلیل، هر ساله با گرم‌تر شدن هوا، کارگران ماهر وارد نخلستان‌ها می‌شوند تا عملیات تلقیح را آغاز کنند.

روایت تلاش نخلداران طرود در فصل تلقیح بهاری 

در طرود نیز این کار به شیوه سنتی انجام می‌شود؛ به این معنا که گرده نخل‌های نر به دقت روی گل‌های ماده قرار می‌گیرد تا احتمال باروری به بالاترین حد برسد.

 این روش، با وجود پیشرفت‌های فنی در بخش کشاورزی، همچنان در بسیاری از باغ‌های خرما به دلیل دقت، تجربه و اثربخشی، روش غالب تلقی می‌شود و در حفظ کیفیت محصول نقش مهمی دارد.

کارشناسان باغبانی بر این باورند که گرده‌افشانی درخت خرما باید در بازه زمانی کوتاهی پس از باز شدن گل‌های ماده انجام شود؛ بازه‌ای که اگر از دست برود، باروری و میزان تشکیل میوه به‌شدت کاهش می‌یابد.

از همین رو، حضور نیروهای باتجربه در نخلستان‌ها، بخشی جدایی‌ناپذیر از این عملیات فصلی است و کوچک‌ترین خطا در آن می‌تواند بر میزان برداشت تأثیر بگذارد.

در طرود، رقم غالب خرما کبکاب است؛ رقمی که در بسیاری از مناطق خرماخیز کشور نیز شناخته‌شده و پرطرفدار است.

این رقم به دلیل سازگاری با اقلیم گرم، کیفیت مناسب و بازارپسندی، از جمله ارقام اقتصادی خرما به شمار می‌رود و همین موضوع، اهمیت گرده‌افشانی دقیق را برای نخلداران دوچندان می‌کند.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که با انجام موفق این عملیات، برداشت خرمای طرود در سال جاری می‌تواند به بیش از 200 تن برسد. چنین رقمی، با توجه به وسعت نخلستان‌ها و شرایط اقلیمی منطقه، برای طرود اهمیت اقتصادی ویژه‌ای دارد و می‌تواند در کنار سایر ظرفیت‌های محلی، جایگاه این روستا را در تولید خرمای استان سمنان پررنگ‌تر کند.

محمدحسن غریب مجنی سرپرست جهاد کشاورزی شهرستان شاهرود در گفت و گو با خبرنگار تسنیم ،اظهارداشت: عملیات سنتی گرده‌افشانی در نخلستان‌های طرود امسال نیز با ورود به روزهای ابتدایی بهار آغاز شده است و روند اجرای آن طبق برنامه‌ریزی بهره‌برداران پیش می‌رود.

وی با اشاره به اینکه گستره نخلستان‌های این منطقه به 100 هکتار می‌رسد، بیان کرد که از این سطح، 78 هکتار در حال حاضر باردهی دارد و انجام فرایند گرده‌افشانی برای افزایش محصول از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

غریب مجنی توضیح داد: بهره‌برداران در طرود همچنان از شیوه سنتی برای تلقیح گل‌های ماده استفاده می‌کنند که در این روش گرده نخل‌های نر به‌دقت روی خوشه‌های ماده قرار می‌گیرد تا باروری کامل حاصل شود.

سرپرست جهاد کشاورزی شهرستان شاهرود، گفت: انجام دقیق عملیات گرده‌افشانی در مراحل اولیه رشد، نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت و مقدار محصول نهایی دارد و به همین دلیل استفاده از افراد ماهر برای این کار ضروری است.

غریب مجنی افزود: کارگران باتجربه‌ای که در این نخلستان‌ها مشغول فعالیت هستند، هر ساله در فصل بهار این عملیات را با دقت انجام می‌دهند تا احتمال کاهش باروری به حداقل برسد.

وی یادآور شد که سنت دیرینه گرده‌افشانی دستی در منطقه طرود از سال‌های گذشته تاکنون ادامه یافته و همچنان یکی از مؤثرترین روش‌ها برای بالا بردن بهره‌وری نخل‌ها به شمار می‌رود.

غریب مجنی عنوان کرد: گونه خرمایی که در این نخلستان‌ها کشت می‌شود، رقم کبکاب است که از ارقام پربازده و مورد پسند بازار داخلی محسوب می‌شود.

وی افزود: پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که با توجه به روند مناسب گرده‌افشانی و وضعیت درختان، برداشت خرما در سال جاری می‌تواند از مرز 200 تن نیز عبور کند.

غریب مجنی اظهار داشت: استمرار اجرای این عملیات در سال‌های اخیر موجب شده است که میزان باردهی نخلستان‌ها در طرود روندی صعودی داشته باشد و کاهش قابل توجهی در محصول مشاهده نشود.

وی تصریح کرد: نخلداران منطقه با بهره‌گیری از تجربه‌های بومی و روش‌های سنتی، همچنان توانسته‌اند سطح تولید را در حد مطلوب نگه دارند و کیفیت خرمای کبکاب را حفظ کنند.

این مقام مسئول اضافه کرد: هماهنگی بین بهره‌برداران و حضور کارگران آموزش‌دیده در زمان مناسب، دو عامل مهم در موفقیت عملیات گرده‌افشانی در منطقه طرود بوده است.

غریب مجنی خاطرنشان کرد: تلاش مجموعه جهاد کشاورزی بر این است که با حمایت از نخلداران، زمینه افزایش بهره‌وری و توسعه سطح زیر کشت در سال‌های آینده نیز فراهم شود.

وی تأکید کرد: با توجه به شرایط مساعد آب‌وهوایی و وضعیت فعلی نخل‌ها، انتظار می‌رود که عملکرد نخلستان‌های طرود در سال جاری رضایت‌بخش باشد و میزان برداشت به سطح مطلوبی برسد.

گرده‌افشانی دستی در نخلستان‌ها را می‌توان یکی از تعیین‌کننده‌ترین مراحل در چرخه تولید خرما دانست؛ مرحله‌ای که به طور مستقیم بر میزان تشکیل میوه، کیفیت محصول و در نهایت درآمد نخلداران اثر می‌گذارد.

 درخت خرما از گونه‌های دوپایه است و گل‌های نر و ماده روی دو درخت جداگانه قرار دارند؛ از این رو در صورت انجام نشدن گرده‌افشانی مناسب، بخش زیادی از گل‌های ماده به میوه تبدیل نمی‌شود و عملکرد نخلستان به شدت کاهش می‌یابد.